Σμαραγδής “VS” Βούλγαρης

«Το Τελευταίο Σημείωμα» και ο «Νίκος Καζαντζάκης»

Αφήνοντας στην άκρη τα τεχνικά άλλοτε προβλήματα και άλλοτε προτερήματα, και μένοντας στην προσωπική γεύση που μου άφησε η κάθε ταινία (ανεξάρτητα με τις εκάστοτε προθέσεις των σκηνοθετών).

Ξεκινώντας από την ταινία Νίκος Καζαντζάκης:

Στα δικά μου μάτια (αλλά και αρκετών μελετητών από όσο γνωριζω) ο Ν.Καζαντζάκης, ήταν ένας οξυδερκής άνθρωπος, πρέσβευε πανανθρώπινες αξίες, ένας άνθρωπος με ιδέες πολύ μπροστά από την εποχή του. Δυστυχώς, όλα αυτά δεν μου τα πέρασε -όσο θα ήθελα- η ταινία. Βέβαια, αν με ρωτήσετε και πώς θα τα ήθελα στην περίπτωση του Ν. Καζαντάκη θα δυσκολευτώ να απαντήσω…

Αρέσκεται ο κ. Γ. Σμαραγδής να φέρνει στη μεγάλη οθόνη βιογραφίες «μεγαθηρίων», οφείλουμε να του αναγνωρίσουμε τη δυσκολία και το μεγάλο ρίσκο που υπάρχει όταν καταπιάνεται κανείς με «μεγαθήρια». Όμως, σε τούτη την ταινία, ακόμα και τα σημεία που με συγκίνησαν, δεν ήταν -νομίζω- κατόρθωμα του σκηνοθέτη, μα του Καζαντζάκη, γιατί ήταν αυτός που ήταν… και η μικρότερη γεύση από αυτόν και η πιο ανορθόδοξα δοσμένη δεν μπορεί να μη σε συγκινήσει, να μη σου προκαλέσει δέος…

Για το «Τελευταίο Σημείωμα» τώρα.

Ο κ. Π. Βούλγαρης πάντα έπιανε αυτό το ασήμαντο και του έδινε μια πνοή τέτοια που έκλεβε τις εντυπώσεις.

Η σύγκρουση των δύο πρωταγωνιστών, η ιδεολογική τους σύγκρουση ήταν κάτι παραπάνω από αξιοπρεπέστατα δοσμένη. Συχνά στις ταινίες του Βούλγαρη στις κοινωνικοπολιτικές επισημάνσεις του νιώθω -εγώ τουλάχιστον- μία ισορροπία, μία πανανθρώπινη αξία, ουδέτερη και ανεξάρτητη. Το σημαντικό είναι το απλό, το καθημερινό το οποίο χάνεται και χάνει όταν το αντιμάχονται αυτά που νομίζουμε για μεγάλα και ιδεώδη…

Και στις δύο ταινίες αυτό που μετράει για μένα είναι το πανανθρώπινο, και αυτό έχοντας στο επίκεντρο τον ανθρώπινο δεν μπορεί παρά να πηγάζει και από αυτόν. Κι όπως είπε και ο Καζαντζάκης:

Γιατί ποιος άλλος πρέπει ή αξίζει να είναι ο σκοπός της τέχνης; Σε τί άλλο θα μπορούσαν να στοχεύουν οι αγνές, καλές προθέσεις και αξίες της τέχνης;

(Ή τουλάχιστον αυτό το νόημα αναζητώ όποτε βλέπω ταινίες που διαπραγματεύονται παρόμοια θέματα)

Αριστεία και Εκπαίδευση…

Η διαστρέβλωση της έννοιας «εγωισμός» από όσους είναι εναντίον της αριστείας:

Ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς και, καθώς, το καλοκαίρι απασχόλησε το θέμα της αριστείας, και μετά τις πρόσφατες αναφορές του κ. Γιαβρόγλου ότι «η αριστεία καλλιεργεί τον εγωισμό» (βλ. πρωτοσέλιδο Καθημερινής 10/09/2017). Ας δούμε πέντε σημεία που αποδεικνύουν την λανθασμένη άποψη όλων αυτών που βάλλονται κατά της αριστείας.

  1. Ο εγωισμός δεν ορίζεται ως μία απόλυτα αρνητική έννοια. «Εγωισμός» είναι μία θεωρία που έχει ως θεμελιώδη βάση το ενδιαφέρον για τον εαυτό μας. Αυτό το υποσυνείδητα κινούμενο αίσθημα αυτοσυντήρησης περιορίζεται από ηθικές αρχές, οι οποίες εξισορροπούν το ατομικό καλό με το καλό του κοινωνικού συνόλου, κι, έτσι, περιορίζεται η ενδεχόμενη αδικία που ίσως μπορούσε να προκαλέσει μία εγωιστική κίνηση.
  2. Χωρίς εγωισμό η ανθρωπότητα δε θα εξελίσσονταν, καθώς, ο εγωισμός θα αποτελεί πάντα την κινητήριο δύναμη της ανάπτυξης, της εφεύρεσης νέων πραγμάτων, κ.λπ. Έτσι, λοιπόν, ο εγωισμός αποτελεί την αφετηρία για να φτάσουμε στην αριστεία, κι όχι την αρνητική συνέπεια αυτής (όπως κάποιοι ισχυρίζονται).
  3. Η προσωπικότητα του καθενός και η ικανότητά του να βρει τη χρήση ισορροπία μεταξύ του εγωισμού και του αλτρουισμού προσδιορίζουν τη συμπεριφορά που θα αναπτύξει.
  4. Ο «υπέρμετρος εγωισμός» μπορεί να ταυτιστεί με τη φιλαυτία, την αλαζονεία κ.λπ. Έννοιες, όμως, που δεν ταυτίζονται ούτε με τον εγωισμό ούτε με την αριστεία.
  5. Τέλος, το μόνο που μπορεί να σκεφτεί κανείς για τα άτομα που είναι εναντίον της αριστείας είναι ότι δεν δύνανται να την κατακτήσουν (ίσως όχι λόγω ανικανότητας, μα λόγω αεργίας -κοινώς τεμπελιάς) και ζηλοφθούν τους πρόθυμους να προσπαθήσουν γι’ αυτήν, γιατί, εκ των πραγμάτων, και μόνο η προθυμία για προσπάθεια μερικών τους κάνει να φαντάζουν λίγοι και ανεπαρκείς. Άρα, μήπως όσοι κατηγορούν την αριστεία ότι προάγει τον εγωισμό, είναι οι ίδιοι, τελικά, «υπέρμετρα εγωιστές»/συμφεροντολόγοι, κοιτάζοντας μόνο το προσωπικό τους συμφέρον; Είναι αυτοί που επιθυμούν οι συμπολίτες τους να αποτελέσουν μία ενιαία μάζα, χωρίς προσωπικότητα και ατομικούς στόχους; Άλλωστε οι μάζες ελέγχονται καλύτερα από αυτούς που θέλουν να παραμείνουν στην εξουσία, ενώ γνωρίζουν ότι δε διαθέτουν τα προσόντα…

*καλή σχολική, ακαδημαϊκή χρονιά

κατάλογος

Ήταν κάποτε ένας καλλιτέχνης…

Ήταν κάποτε ένας καλλιτέχνης που διέπρεπε στο είδος της σάτιρας. Ήταν το 1991 όταν πρωτοπαρουσίασε την επιτυχημένη σειρά «10 μικροί Μήτσοι» και το 2004 όταν ξεκίνησε το «Αλ τσαντίρι νιους» που έμελλε να γίνει η μεγαλύτερη επιτυχία της τηλεοπτικής του καριέρας -άλλωστε, δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι θα υπάρξει κάτι άλλο.

Η πτώση του Λάκη άρχισε μετά την άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία -«τραγική ειρωνεία» να αρχίσει η πτώση του μετά την άνοδο στην εξουσία της παράταξης που ο ίδιος στήριξε και βοήθησε (άμεσα και έμμεσα).

Πάντως, κατά την ταπεινή μου γνώμη, η πτώση του Λάκη θα ερχόταν έτσι κι αλλιώς, κι αυτό λέγεται φθορά του χρόνου -κάποια στιγμή θες να δεις και κάτι άλλο την Τρίτη το βράδυ, θες να μιλήσεις για τα ανέκδοτα και κάποιου άλλου καλλιτέχνη, όχι μόνο του Λάκη, κι -όπως κι αν έχει- η σάτιρα ενοχλεί… κάποτε θα είπε κάτι που θα συνειδητοποιήσαμε ότι κι εμείς το έχουμε αυτό το ελάττωμα…

Στην περιπτωσή του βέβαια η φθορά έκανε μεγάλο πάταγο! Η πτώση του ήρθε τη στιγμή που στο ζενίθ βρίσκονταν η αλαζονεία και η ιδεοληψία του! Είναι εκείνη η στιγμή που ένας μετριοπαθής καλλιτέχνης -βλέποντας πως στερεύει η έμπνευσή του για το θέμα που επί χρόνια ασχολείται και πως ο κόσμος γελάει όλο και λιγότερο γιατί έχει συνηθίσει- θα άλλαζε, θα σταματούσε, θα έκανε οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό που έκανε ο Λάκης…

Ο Λάκης όχι μόνο συνέχισε, μα άφησε όλη την ιδεοληψία του να τον κυριεύσει, γιατί όταν ένας αλαζονικός χαρακτήρας δεν έχει πια καινοτόμες ιδέες και γίνεται στενόμυαλος, μένει καθηλωμένος σε ιδέες απαρχαιομένες και δεν μπορεί να δει ότι αυτές δεν αντιπροσωπεύουν την πρόοδο και το μέλλον…

Αν θέλει να δει και πάλι το θέατρο γεμάτο, θα του πρότεινα μια στροφή, τραγωδία! Κι όχι όποια όποια, μα την Αντιγόνη! Ο ρόλος του Κρέoντα πιστευώ θα του ταίριαζε γάντι…

%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%ac%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%bf%cf%82

Τα φιλιά μου!