Η ιστορία της απαρχής του Εθνικού Θεάτρου

Η θεατρική δραστηριότητα στην Ελλάδα, συχνά, ήταν -και παραμένει- συνυφασμένη με την στροφή στον αρχαίο κλασικό πολιτισμό και τον ευρωπαϊκό εκσυγχρονισμό. Καθώς, λοιπόν, στην Ευρώπη τα εθνικά – κρατικά θέατρα ήταν θεσμός πολύ πριν δημιουργηθεί το νεοελληνικό κράτος, ήταν αυτονόητο ότι το νεοσύστατο ελληνικό κράτος, έχοντας ευρωπαϊκό προσανατολισμό και ιστορικό θεατρικό παρελθόν (Αρχαίο δράμα), θα υιοθετούσε και αυτόν το θεσμό.

«Η θεατρική ζωή για μια μακρά περίοδο, πριν και μετά το Εικοσιένα, επηρεάζεται αποφασιστικά από τη στροφή προς την κλασική αρχαιότητα, που συνοδεύει την προετοιμασία του αγώνα για την ανεξαρτησία, και από τους ιδεολογικούς προσανατολισμούς που θα κυριαρχήσουν στο ανεξάρτητο κράτος». Δ. Σπάθης, «Το Νεοελληνικό Θέατρο», ανάτυπο από την έκδοση Ελλάδα – Ιστορία και Πολιτισμός, 10ος τόμος, 1983, (σελ 12).

Ωστόσο, χρειάστηκε να περάσουν 70 χρόνια από τη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους για να αποκτήσει η Ελλάδα μόνιμη εθνική σκηνή. Γεγονός που οφείλεται σε πολλούς και ποικίλους παράγοντες, ένας από αυτούς ήταν και η έλλειψη θεατρικής παιδείας: χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι προκαταλήψεις για το επάγγελμα του ηθοποιού, η δυσκολία συμμετοχής των γυναικών στο επάγγελμα, η έλλειψη δραματολογίου, η προτίμηση των θεατρικών συγγραφέων να στέλνουν τα θεατρικά τους έργα σε ποιητικούς διαγωνισμούς παρά σε θιάσους κ.α. Ακόμα, η προώθηση από τη μεριά του παλατιού των ιταλικών θιάσων και η προτίμηση του κοινού σε αυτό, έκανε ακόμα πιο δύσκολες τις συνθήκες.

Η πρώτη προσπάθεια έγινε το 1856 όπου ο Γρηγόριος Καμπούρογλου υποβάλλει ένα φιλόδοξο σχέδιο για να ιδρυθεί εθνικό θέατρο με μόνιμο θίασο, ιδιόκτητο θέατρο και σχολή. Η εφαρμογή του σχεδίου απαιτούσε την κρατική συμπαράσταση, οι όροι της οποίας, ύστερα από πολύμηνες διαβουλεύσεις, διατυπώθηκαν σε νόμο. Ωστόσο, το εγχείρημα απέτυχε, έθεσε όμως τις βάσεις για το μέλλον. Τις βάσεις επίσης για τη δημιουργία κρατικής σκηνής έθεσαν και οι λόγιοι της εποχής, όπως ο Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής και ο Άγγελος Βλάχος, με κείμενά τους υπογράμμισαν την αναγκαιότητα της ίδρυσης και της λειτουργίας του Εθνικού Θεάτρου. Οι πολιτισμικές και καλλιτεχνικές συνθήκες, καθώς, και η ιστορική συγκυρία επέσπευσαν τις διαδικασίες προς την κατεύθυνση αυτή. Τέλος, η οικονομική βοήθεια από τον έλληνα ομογενή Ευστράτιο Ράλλη, ο οποίος δώρισε 10.000 λίρες, επιτάχυνε τις διαδικασίες ίδρυσης κρατικής σκηνής.

ethniko_theatro_708_0

Στις αρχές, λοιπόν, του 20ο αιώνα δημιουργείται το πρώτο επίσημο θέατρο στην Ελλάδα, το Βασιλικό Θέατρο. Η διεύθυνσή του ανατίθεται στον Άγγελο Βλάχο και σκηνοθέτης ορίζεται ο Θωμάς Οικονόμου. Λειτούργησε από το 1900 ως το 1908. Το παλάτι με τη δημιουργία του Βασιλικού Θεάτρου στόχευε πλέον σ’ ένα συνολικότερο εκσυγχρονισμό και εξευρωπαϊσμό του θεάτρου της χώρας: τη μεταφορά ολόκληρου του μοντέλου του αυλικού γερμανικού θεάτρου στο νεόδμητο κτίριο της οδού Αγίου Κωνσταντίνου. Ωστόσο, η δημιουργία ενός αυλικού θεάτρου στα γερμανικά πρότυπα δεν ικανοποιούσε το αίτημα για εθνική σκηνή και πολύ περισσότερο δεν ικανοποιούσε την προοδευτική μερίδα των διανοούμενων που ήθελαν ένα θέατρο ανοιχτό στις νέες αναζητήσεις, στα σύγχρονα ρεύματα, έναν πραγματικό φορέα θεατρικής αγωγής για το ευρύτερο κοινό. Έτσι, το γερμανικό πρότυπο δεν κατάφερε να λειτουργήσει στην ελληνική θεατρική σκηνή.

Από το 1908 που έπαψε τις δραστηριότητές του το Βασιλικό Θέατρο ως το 1930 που ιδρύεται το Εθνικό Θέατρο, η θεατρική ζωή της χώρας αφήνεται κυρίως στην πρωτοβουλία των ιδιωτικών θιάσων με κάποιες περιπτώσεις κρατικών επιχορηγήσεων. Αρκετές συζητήσεις γίνονται για την ίδρυση κρατικής σκηνής, ως το 1930 που τελικά και πραγματοποιείται. Οι βασικοί λόγοι για τη δημιουργία εθνικής κρατικής σκηνής ήταν η ανάγκη ύπαρξης ενός θεάτρου που «θα υπάκουε στα κελεύσματα της καλλιτεχνικής ιδέας και όχι στη λογική του κέρδους. Θα είχε ως βασικό στόχο τη διαμόρφωση και διαπαιδαγώγηση του “θεατρόφιλου” κοινού. Οι βασικές έννοιες που άρθρωναν τη σύλληψή του ήταν χτισμένες πάνω σε τρία αντιθετικά ζεύγη: την πειθαρχία, το σύνολο και τη διαπαιδαγώγηση απέναντι στην αναρχία, τον ατομισμό και τον ενδοτισμό στα “κατώτερα” γούστα της μάζας. Σταδιακά, το αίτημα της ίδρυσης μιας εθνικής σκηνής άρχισε να ταυτίζεται και να υποκαθιστά το εκσυγχρονιστικό όραμα της αναγέννησης του ελληνικού θεάτρου».

Όταν ανακοινώθηκε η επανίδρυση Εθνικού Θεάτρου προκλήθηκε πλήθος αντιδράσεων τόσο από ιδιωτικούς θιάσους, όσο και από κριτικούς αλλά και από πολιτικούς που δεν συμφωνούσαν το κράτος να χρηματοδοτήσει “θεατρίνους”. Τελικά, το Εθνικό Θέατρο δημιουργήθηκε και εγκαταστάθηκε στον ανακαινισμένο χώρο του Βασιλικού Θεάτρου, διευθυντής του ορίστηκε ο Ιωάννης Γρυπάρης και σκηνοθέτης ο Φώτος Πολίτης. Η έναρξη των παραστάσεων έγινε στις 19 Μαΐου του 1932 με δύο έργα, τον Αγαμέμνονα του Αισχύλου και το Θείο Όνειρο του Γρηγόριου Ξενόπουλου. Η επιλογή των έργων δείχνει και τη στάση που είχε σκοπό να κρατήσει το Εθνικό Θέατρο ως προς το ρεπερτόριο.

images

Πηγές:

Θ. Χατζηπανταζής, Από Νείλου μέχρι του Δουνάβεως, Τόμος Α1.

Δ. Σπάθης, Το Νεοελληνικό Θέατρο.

Κ. Αρβανίτη, Η Αρχαία Ελληνική Τραγωδία στο Εθνικό Θέατρο, ΤόμοςΑ’: Θωμάς Οικονόμου,-Φώτος Πολίτης-Δημήτρης Ροντήρης.

Α. Γλυτζουρής, Η σκηνοθετική τέχνη στην Ελλάδα.

«Γουρούνι στο σακί» από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κρήτης (παρουσίαση-κριτική)

«ΓΟΥΡΟΥΝΙ ΣΤΟ ΣΑΚΙ»  του Georges Feydeau μία ελαφριά κωμωδία παρεξηγήσεων με μουσικοχορευτικά σκετσάκια (Vaudeville) από το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.ΚΡΗΤΗΣ έκανε πρεμιέρα στις 17/07 και ετοιμάζεται για περιοδεία.

Για τον Συγγραφέα

Ο Georges Feydeau είναι γνωστός ως θεατρικός συγγραφέας κωμωδιών (φάρσα, κωμωδία παρεξηγήσεων, Vaudeville {Βωντβίλ} – είδος που ανανέωσε). Στα έργα του πρωταγωνιστεί η αστική τάξη την οποία καυτηριάζει και γελοιοποιεί για τις συνήθειες και τα κόμπλεξ της.

Για το έργο

Το "γουρούνι στο σακί" (Chat en poche, όπως είναι ο πρωτότυπος τίτλος) είναι γραμμένο το 1888. Είναι ελαφριά κωμωδία παρεξηγήσεων σε τρεις πράξεις, η οποία παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1892 στο Théâtre Déjazet.

Υπόθεση

Ο Πακαρέλ είναι ένας ευκατάστατος νεόπλουτος αστός που φιλοδοξεί να παρουσιάσει το έργο της κόρης του στην Όπερα των Παρισίων. Προτίθεται λοιπόν να προσλάβει έναν διάσημο τενόρο για να πρωταγωνιστήσει, και κάπως έτσι ξεκινάει μια σειρά συμπτώσεων και παρεξηγήσεων. Καταστάσεις στις οποίες η λογική και το παράλογο συναντιούνται.

Για την παράσταση

Παρακολουθήσαμε την παράσταση στο θέατρο της Ανατολικής Τάφρου στα Χανιά. Πρόκειται για μία ελαφριά κωμωδία παρεξηγήσεων με μουσικοχορευτικά σκετσάκια ενσωματωμένα στην πλοκή του έργου. Ένα έργο ανάλαφρο και ευχάριστο για όσους θέλουν να περάσουν μία όμορφη βραδιά του φετινού καλοκαιριού και να πάρουν μια γεύση από το θεατρικό είδος βωντβίλ, όπως το ανανέωσε ο Georges Feydeau και όπως το διαχειρίστηκε σκηνοθετικά ο Γιάννης Καραχισαρίδης. Το σκηνικό minimal με σύγχρονες πινελιές. Τα κοστούμια ταίριαζαν με τους χαρακτήρες. Οι μουσικές επιλογές έξυπνες και ταιριαστές. Οι ηθοποιοί ανταποκρίθηκαν στις απαιτήσεις των ρόλων τους με συνέπεια αναδεικνύοντας τις κωμικές πτυχές των ηρώων που υποδύθηκαν. Σημειώνοντας και κάποιες "ατέλειες" της παράστασης θα επικεντρωνόμασταν στα χορευτικά σκετσάκια τα οποία ήταν κάπως άτονα καθώς τους έλειπε η ζωντάνια και η σπιρτάδα. Όσον αφορά το κείμενο αυτό καθ' αυτό ήταν κάπως κουραστικές και ίσως περιττές οι αναφορές των ηρώων που εξηγούσαν τις κινήσεις και τις σκέψεις τους, καθώς, εν τέλει, δεν προκαλούσαν το γέλιο στο κοινό. Κλείνοντας να αναφέρουμε το μήνυμα αισιοδοξίας της παράστασης το οποίο συνοψίστηκε επιτυχώς στους στίχους του τραγουδιού, που ακούστηκε αρκετές φορές κατά τη διάρκεια της παράστασης,"Always Look on the Bright Side of Life"…

ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ: Έρση Βασιλικιώτη

ΔΙΑΣΚΕΥΗ – ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ – ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιάννης Καραχισαρίδης

ΣΚΗΝΙΚΑ – ΦΩΤΙΣΜΟΙ: Αντώνης Χαλκιάς

ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ: Βάλια Μαργαρίτη

ΒΟΗΘΟΣ ΣΚΗΝΟΘΕΤΗ: Έλια Βεργανελάκη

ΔΙΑΝΟΜΗ
Πακαρέλ: Δημήτρης Πιατάς
Ντυφωσσέ: Θανάσης Τσαλταμπάσης
Λαντερνώ (γιατρός): Γιώργος Γιαννόπουλος
Μάρθα (γυναίκα του Πακαρέλ): Αλεξάνδρα Παλαιολόγου
Αμαντίν (γυναίκα του Λαντερνώ): Μαρία Γεωργιάδου
Ζυλί: Δήμητρα Σιγάλα
Λανουά Ντε Βω: Γιάννης Δρακόπουλος
Τιμπύρς (υπηρέτης του Πακαρέλ): Βασίλης Πουλάκος

ΧΟΡΗΓΟΣ: Συνεταιριστική Τράπεζα Χανίων

ΧΟΡΗΓΟΙΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: ΕΡΤ2 – ERT WORLD – EΡΤ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ / STAR / OTE ΤV /

MME ΚΡΗΤΗΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΕΡΙΟΔΕΙΑΣ

ΚΡΗΤΗ: Ώρα έναρξης στις 21:30

ΔΕΥΤΕΡΑ 17 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΕΜΠΡΟΣΝΕΡΟΣ
ΤΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΧΑΝΙΑ
ΤΕΤΑΡΤΗ 19 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΧΑΝΙΑ
ΠΕΜΠΤΗ 20 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΝΤΑΝΟΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 21 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΚΙΣΣΑΜΟΣ
ΣΑΒΒΑΤΟ 22 ΙΟΥΛΙΟΥ
ΚΥΡΙΑΚΗ 23 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΠΑΛΑΙΟΧΩΡΑ
ΔΕΥΤΕΡΑ 24 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΠΛΑΤΑΝΙΑΣ
ΤΡΙΤΗ 25 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΣΗΤΕΙΑ
ΠΕΜΠΤΗ 27 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΡΕΘΥΜΝΟ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΗΡΑΚΛΕΙΟ
ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΗΡΑΚΛΕΙΟ
ΚΥΡΙΑΚΗ 30 ΙΟΥΛΙΟΥ
ΔΕΥΤΕΡΑ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ  ΠΕΡΑΜΑ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ
ΤΡΙΤΗ 1 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ  ΑΡΧΑΝΕΣ

ΣΕ ΟΛΟΚΛΗΡΗ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ: Ώρα έναρξης στις 21:00

  1. ΝΕΑ ΜΑΚΡΗ                 ΠΕΜΠΤΗ            3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ               ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ & ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΠΑΡΚΟ
  2. ΡΑΦΗΝΑ                      ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ       4 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ           ΘΕΑΤΡΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΛΥΚΕΙΟΥ
  3.  ΑΙΓΙΟ                         ΚΥΡΙΑΚΗ            6 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ              ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΘΕΑΤΡΟ
  4. ΜΑΝΗ        ΔΕΥΤΕΡΑ            7 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΥΠΑΙΘΡΙΟ ΘΕΑΤΡΟ 3˚ΚΜ ΠΛΑΤΣΑΣ-ΜΗΛΕΑΣ
  5. ΚΑΛΑΜΑΤΑ                  ΤΡΙΤΗ                8 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ              ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΣΤΡΟΥ
  6. ΗΛΙΔΑ                         ΤΕΤΑΡΤΗ           9 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ               ΘΕΑΤΡΟ ΗΛΙΔΑΣ
  7. ΑΓΡΙΝΙΟ                      ΠΕΜΠΤΗ          10 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΚΙΝ/ΦΟΣ "ΕΛΛΗΝΙΣ"
  8. ΠΡΕΒΕΖΑ          ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ     11 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ
  9. ΛΕΥΚΑΔΑ                     ΣΑΒΒΑΤΟ         12 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΑΝΟΙΧΤΟ ΘΕΑΤΡΟ
  10. ΑΜΦΙΛΟΧΙΑ                ΚΥΡΙΑΚΗ          13 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΛΙΜΑΝΙ ΑΜΦΙΛΟΧ
  11. ΓΙΑΝΝΕΝΑ        ΠΕΜΠΤΗ          17 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ      ΘΕΑΤΡΟ Ε.Η.Μ. (ΦΡΟΝΤΖΟΣ)
  12. ΚΑΣΤΟΡΙΑ                 ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ     18 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ                 ΘΕΑΤΡΟ ΒΟΥΝΟ
  13. ΒΕΡΟΙΑ         ΣΑΒΒΑΤΟ         19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ                 ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΣΟΥΣ
  14. ΣΕΡΡΕΣ                     ΚΥΡΙΑΚΗ          20 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ                ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ Τ.Ε.Ι.
  15. ΣΥΚΕΣ  ΔΕΥΤΕΡΑ  21 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ  ΑΝΟΙΧΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΣΥΚΕΩΝ "Μ. ΚΑΤΡΑΚΗΣ"
  16. ΚΑΒΑΛΑ    ΤΡΙΤΗ & ΤΕΤΑΡΤΗ          22 & 23 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ         ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΣΤΡΟΥ
  17. ΞΑΝΘΗ     ΠΕΜΠΤΗ      24 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ             ΘΕΡΙΝΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΑΜΦΙΘΕΑΤΡΟ
  18. ΣΑΠΕΣ       ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ      25 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ               ΑΝΟΙΧΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
  19. ΑΛΕΞ/ΠΟΛΗ  ΚΥΡΙΑΚΗ & ΔΕΥΤΕΡΑ       27 & 28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ    ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ ΑΛΕΞ/ΠΟΛΗΣ
  20. ΚΟΜΟΤΗΝΗ      ΤΡΙΤΗ 29 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ      ΘΕΡΙΝΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ
  21. ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ   ΤΕΤΑΡΤΗ & ΠΕΜΠΤΗ   30 & 31 ΑΓΟΥΣΤΟΥ        ΘΕΑΤΡΟ ΚΗΠΟΥ
  22. ΒΟΛΟΣ  ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 1 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ   ΥΠΑΙΘ. ΔΗΜ. ΘΕΑΤΡΟ ΒΟΛΟΥ
  23. ΠΕΙΡΑΙΑΣ   2 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ   ΒΕΑΚΕΙΟ ΘΕΑΤΡΟ
  24. ΗΛΙΟΥΠΟΛΗ    ΔΕΥΤΕΡΑ            4 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ               ΘΕΑΤΡΟ ΑΛΣΟΥΣ
  25. ΑΡΤΕΜΙΔΑ              ΤΡΙΤΗ                5 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ           ΛΙΜΑΝΙ ΑΡΤΕΜΙΔΟΣ
  26. ΧΑΛΑΝΔΡΙ   ΤΕΤΑΡΤΗ   6 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΡΕΜΑΤΙΑΣ
  27. ΒΥΡΩΝΑΣ    ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ   8 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ  ΘΕΑΤΡΟ ΒΡΑΧΩΝ "Μ. ΜΕΡΚΟΥΡΗ"
  28. ΠΑΠΑΓΟΣ                  ΣΑΒΒΑΤΟ           9 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ          ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΚΗΠΟΘΕΑΤΡΟ
  29. ΑΙΓΑΛΕΩ                   ΤΡΙΤΗ               12 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ           ΘΕΑΤΡΟ "ΑΛΕΞΗΣ ΜΙΝΩΤΗΣ"
  30. ΚΟΡΥΔΑΛΛΟΣ            ΤΕΤΑΡΤΗ           13 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ            ΘΕΑΤΡΟ "ΘΑΝ. ΒΕΓΓΟΣ"
  31. ΒΡΙΛΗΣΣΙΑ                ΣΑΒΒΑΤΟ           16 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ        ΘΕΑΤΡΟ "Α. ΒΟΥΓΙΟΥΚΛΑΚΗ"

19th-century Greek Theatre Actresses

Μόλις στα τέλη του 19ου αιώνα άρχισαν να εμφανίζονται στη θεατρική σκηνή της Ελλάδος Ελληνίδες ηθοποιοί και, παράλληλα, να χαίρουν της εκτιμήσεως και του θαυμασμού του κοινού. Ως τότε οι γυναίκες ηθοποιοί που εμφανίζονταν στην ελληνική θεατρική σκηνή στην πλειοψηφία τους ήταν ξένης καταγωγής. Πράγμα που δεν μας προκαλεί εντύπωση δεδομένης της προκατάληψης γύρω από το επάγγελμα, αλλά και, γενικότερα, οι γυναίκες εκείνη την εποχή ήταν ιδιαιτέρως περιορισμένες. Μάλιστα, όσες ασχολούνταν με το εν λόγω επάγγελμα ήταν συνήθως νυμφευμένες με κάποιον ηθοποιό, θιασάρχη κλπ.

Ακολουθεί μία επισκόπηση των πρώτων Ελληνίδων ηθοποιών που κατείχαν τους πρωταγωνιστικούς ρόλους κατά τον 19ο και ως τις αρχές του 20ο αιώνα στις θεατρικές σκηνές της χώρας. Αξιοσημείωτα είναι δύο σημεία: αφενός, ο βεντετισμός που επικρατεί εκείνη την εποχή –οι πρωταγωνίστριες βρίσκονται στο επίκεντρο και γι’ αυτές πηγαίνει το κοινό στο θέατρο- αφετέρου, οι ακραίες αντιδράσεις του κοινού για χάρη τους!

evangelia_paraskevopoulou                                              book_8206_book_image_1

Οι δύο πρώτες πρωταγωνίστριες του ελληνικού θεάτρου ήταν οι: Ευαγγελία Παρασκευοπούλου και Αικατερίνη Βερώνη, μάλιστα, δίχασαν το κοινό, το οποίο είχε χωρισθεί σε “Παρασκευοπουλιστές” και σε “Βερωνιστές”. Στον τύπο της εποχής (1893) αναφέρεται ότι και οι δύο έκαναν πρεμιέρα την ίδια μέρα το ίδιο έργο! (Πρόκειται για το θεατρικό έργο “Φαύστα” του Βερναρδάκη). Μάλιστα, μετά το τέλος των παραστάσεων οι παθιασμένοι θαυμαστές τους συναντήθηκαν στην πλατεία Ομονοίας και κατέληξαν σε συμπλοκή! (Βέβαια, το γεγονός αυτό δε θα έπρεπε να μας προκαλεί έκπληξη, δεδομένου ότι το θεατρόφιλο κοινό ήταν, εκείνη την εποχή, ως επί το πλείστον, άνδρες και, φυσικά, δεν υπήρχαν αθλητικοί ποδοσφαιρικοί όμιλοι, ως είθισται σήμερα, για να εκτονώνουν την έξτρα ενέργειά τους)

ccvb
                   Μαρίκα Κοτοπούλη

Την αμέσως επόμενη περίοδο (τέλη 19ου – αρχές 20ου αιώνα) εξακολουθεί να επικρατεί ο βεντετισμός στο θέατρο και να μεσουρανούν και πάλι δύο πρωταγωνίστριες, οι οπ οίες δίχασαν και αυτές με τη σειρά τους το κοινό. Πρόκειται για τις: γλυκιά Κυβέλη Ανδριανού και σοβαρή Μαρίκα Κοτοπούλη. Εδώ πλέον ο διχασμός του κοινού ξεφεύγει απ ό τις θεατρικές προτιμήσεις και μεταβαίνει στο χώρο της πολιτικής, δηλαδή, οι πολιτικές πεποιθήσεις των δύο αυτών ηθοποιών είχαν επηρεάσει και τη δημοτικότητά τους την περίοδο του Εθνικού Διχασμού! Όπου οι βενιζελικοί ήταν με την Κυβέλη και οι αντιβενιζελικοί με τη Μαρίκα Κοτοπούλη. Και, φυσικά, δεν έλειπαν τα επεισόδια μεταξύ των θαυμαστών μετά από τις παραστάσεις! (Ούτε ποδοσφαιρικός αγώνας να ήταν! Αλλά, από την άλλη, ήταν εύλογο να συμβαίνουν αυτά, καθώς το θέατρο εκείνη την εποχή ήταν η μοναδική κοινωνική εκδήλωση των κατοίκων της πρωτεύουσας).

kiveli03
Κυβέλη Ανδριανού

Στο σημείο αυτό αξίζει να σημειώσουμε κι ένα περιστατικό (κους-κους) που μας έρχεται από τις εφημερίδες της εποχής και διαφωτίζει, εν πολλοίς, τα πράγματα. Καθώς, η Κυβέλη ήταν μικρότερη σε ηλικία, είχε θεωρηθεί ότι εκείνη έπρεπε να παρευρεθή πρώτη σε παράσταση της αντιπάλου της Μαρίκας. Πήγε, λοιπόν, η Κυβέλη ντυμένη με την καθιερωμένη δυτική ενδυμασία που είχαν υιοθετήσει οι κοπέλες της πρωτεύουσας – μακρύ φουντωτό φόρεμα και καπέλο, μόνο που… το καπέλο της ήταν τόσο ψηλό, μα τόσο ψηλό, που τόσες σειρές πίσω από αυτήν έβλεπαν αυτό και όχι την πρωταγωνίστρια της σκηνής. (Πφ! Είμαστε κι εμείς οι γυναίκες ώρες ώρες βρε παιδί μου). Όπως και να ‘χει και η Μ. Κοτοπούλη δεν καταδέχτηκε να πάει να δει παράσταση της Κυβέλης. Ωστόσο, ήρθε κάποια στιγμή εκεί στη δύση της καριέρας τους και η πολυπόθητη συνεργασία τους (1932-1934)! Όταν θιγμένες απ ό την απόφαση του υπουργείου να ιδρύσει Εθνικό Θέατρο αφήνοντάς τες έξω απ ό αυτό αποφάσισαν να ενώσουν τις δυνάμεις τους! (Αυτές οι ιδιοτροπίες των stars!)

Αυτές ήταν οι πρώτες Ελληνίδες ηθοποιοί – βεντέτες, Stars της εποχής τους, εργαζόμενες κυρίως στο χώρο του θεάτρου (αν και κάποιες από αυτές είχαν μια πρώτη επαφή με τον “νεογιλό” τότε ελληνικό κινηματογράφο, δουλειές από τις οποίες, δυστυχώς, δεν σώζεται τίποτα ή σχεδόν τίποτα). Έπειτα, ο βεντετισμός θα περιοριστεί – ως ένα βαθμό – στο θέατρο και θα μεταφερθεί στην μεγάλη οθόνη…

A storytelling…

Να πλάσεις μια ιστορία…  να γιατρέψεις την ψυχή σου….

Ιστορία είναι το να πεις κάτι σε κάποιον για κάποιο θέμα (υπαρκτό, φανταστικό, μελλοντικά σχέδια, κλπ). Η ιστορία η βάση της ανθρώπινης επικοινωνίας. Γι’ αυτό άλλωστε οι ιστορίες υπάρχουν στη ζωή του ανθρώπου πολύ πριν τον γραπτό λόγο. Αυτό και μόνο δείχνει την σημαντικότητα τους. Ο Richard Kearney είχε πει πως:

Οι ιστορίες είναι μαζί με το φαγητό η βάση της ζωής μας. Το φαγητό μας δίνει ζωή και οι ιστορίες δίνουν αξία στη ζωή.

Η ιστορία, η αφήγηση, το παραμύθι, ο μύθος… όποιον όρο κι αν χρησιμοποιήσει κανείς, παρά τις μεταξύ τους διαφορές έχουν ένα κοινό σημείο… δρουν στη ζωή μας ως οργανωτική δομή.

Εμείς οι ίδιοι είμαστε οι δημιουργοί της ιστορίας της ζωή μας, είπε κάποτε ο David Novitz.

Η προσωπική μας ιστορία μοιάζει με ταινία, τη δημιουργούμαι με τους ίδιους όρους που δημιουργείται μια ταινία, μόνο που αυτό γίνεται σε αδρές γραμμές και σχεδιάζεται μέσα στο κεφάλι μας νοητά…

Η ταινία της ζωής μας είναι φτιαγμένη με όσα έχουμε ζήσει, από τα οποία όμως επιλέγουμε ποια θα συγκρατήσουμε, ποια θα πούμε… και αυτά που θα πούμε, η ιστορία που θα φτιάξουμε μας βοηθάει να τακτοποιήσουμε σε μια σειρά στο μυαλό και στην καρδιά μας τα συμβάντα της ζωής μας.

Επίσης, και αυτά που δεν έχουμε ζήσει, τα όνειρα μας και τα σχέδια μας για το μέλλον και γι’ αυτά ακόμα κατασκευάζουμε μια ιστορία. Είτε για το άμεσο μέλλον είτε για το έμμεσο, είτε για σπουδαία μακροπρόθεσμα σχέδια είτε για μικρά ασήμαντα… π.χ. Αν δεν είχαμε μια ιστορία για το που, πως, γιατί και πότε ακριβώς θα κινηθούμε μετά το πέρας ενός καφέ, βγαίνοντας από την καφετέρια δεν θα ξέραμε τι να κάνουμε, που να πάμε, πώς να κινηθούμε… κάθε μέρα, κάθε λεπτό κατασκευάζουμε ιστορίες χωρίς να το συνειδητοποιούμε για τα πιο απλά ως τα πιο μεγάλα πράγματα…

Τα μόνα άτομα που ζουν μόνο για τις στιγμές, χωρίς να έχουν μια ιστορία για το πριν, το τώρα ή το μετά είναι τα άτομα που πάσχουν από τη νόσο Αλτζχάιμερ…

Ωστόσο, είναι πολύ δύσκολο για την πλειοψηφία των ανθρώπων να μιλήσει για τα συναισθήματά του, να αντιμετωπίσει τις φοβίες του κλπ.

Δύο θεραπευτικές μέθοδοι που χρησιμοποιούν θεατρικές τεχνικές βοηθούν τους ανθρώπους να επανεξετάσουμε και να κατηγοριοποιήσουμε εκ νέου τις αναμνήσεις μας, και να ξαναπλάσουμε την ιστορία της ζωής μας θεραπεύοντας τις πληγές μας.

images

Συγκεκριμένα:

Η Δραματοθεραπεία είναι ένα είδος θεραπείας, που χρησιμοποιείς τεχνικές του θεάτρου για να βελτιώσει την ψυχική υγεία του ατόμου. Οι συμμετέχοντες εκτίθενται με συγκεκριμένη μέθοδο (παιχνίδι ρόλων, μουσική, χορός, ζωγραφική, κουκλοθέατρο) στο ερέθισμα που τους αγχώνει ώστε με το πέρασμα του χρόνου να αποκτήσουν τις ικανότητες που θα τους κάνουν να ελαχιστοποιήσουν την ενόχληση.

Το ψυχόδραμα είναι ένα είδος ομαδικής ψυχοθεραπείας, η οποία επινοήθηκε από τον Jacob Moreno. Οι συμμετέχοντες δραματοποιούν – δηλαδή αναπαριστούν θεατρικά – τωρινά, παρελθοντικά, και μελλοντικά γεγονότα / σχέδια της ζωής τους, αντί να μιλούν απλώς γι’ αυτά. Αυτό που πρέπει να δραματοποιηθεί από τους συμμετέχοντες δεν είναι μόνο η βιωμένη εμπειρία τους αλλά και οι ψυχολογικές εκφάνσεις που τη συνοδεύουν, όπως σκέψεις και συναισθήματα ή τρόποι αντιμετώπισης ενός προβλήματος.

Δραματοθεραπεία και ψυχόδραμα  λειτουργούν  τόσο καθαρτικά, καθώς το άτομο συνειδητοποιεί τα συναισθήματά του, όσο και παιδαγωγικά, καθώς το άτομο μαθαίνει να προσαρμόζεται στις διάφορες καταστάσεις της ζωής, υιοθετώντας νέους ρόλους.

Ε.Α.